Kadı Mahmud Koca Efendi Kimdir?

Sultan I. Murad devrinde uzun yıllar Bursa kadılığı yapmış âlimlerdendir. Semerkant’ta Uluğ Bey’in hocası olacak Kadızâde-i Rûmî’nin babası olması bakımından da ayrıca anılır.

Kökeni ve Tahsili

Sultanönü denilen yerde doğdu. Devrinin âlimlerinden Arapça, şer’î ilimler, tefsir ve hadis okudu ve hepsinde temayüz etti.

Bursa Kadılığı

Gazi Sultan Murad onu Bursa kadılığına tayin etti ve uzunca bir süre bu görevde kaldı. Taşköprülüzâde onu âlim, erdemli, Allah’tan sakınan ve muttaki biri olarak tarif eder; kadılığı boyunca beğenilen bir hayat sürdüğünü, bu yüzden halkın kendisini aşırı derecede sevdiğini kaydeder.

Halkın kendisine Koca Efendi lakabını takması da bu sevgiden ve ileri yaşındandır.

Devlet Hizmetindeki Yeri

Sultan Murad Han, oğlu Yıldırım Bayezid’i Germiyan Beyi’nin kızıyla evlendirdiğinde, içinde çok sayıda emîr ve büyük hatunun bulunduğu kalabalık bir heyet gönderdi ve heyetin başına onu geçirdi. Bir kadının bu ölçüde bir merasim heyetine başkanlık etmesi, devlet nezdindeki itibarını gösterir.

Ailesi

Muhammed adında bir oğlu vardı; o da âlim ve değerli biriydi, ancak genç yaşta vefat etti. Diğer oğlu Mûsâ Paşa ise memleketinden ayrılıp Semerkant’a gitmiş ve orada Kadızâde-i Rûmî adıyla İslâm ilim tarihinin en büyük matematikçi-astronomlarından biri olmuştur.