Hacı Bayrâm-ı Velî Kimdir?

Bayramiyye tarikatının kurucusudur ve Anadolu’da kurulan ilk yerli tarikatın pîri sayılır. Doğum adı Numan b. Ahmed’dir; Hacı Bayram lakabıyla tanınmıştır.

Doğumu ve Tahsili

1352 civarında, Ankara yakınlarında Çubuk Suyu kenarındaki Solfasol köyünde doğdu. Şer’î ve aklî ilimleri tahsil etti, her ikisinde de üstadlaştıktan sonra Ankara’da müderris oldu.

Dönüm Noktası

Müderrisliği terk edip Somuncu Baba’nın sohbetlerine katılmaya başladı ve bu sohbetlerde olgunluğun zirvesine ulaştı. Rivayete göre şeyhin daveti kendisine ulaştığında tereddüt etmeden kürsüyü bırakmıştır. İkisinin Kurban Bayramı’nda buluşması sebebiyle kendisine Bayram lakabının verildiği anlatılır.

Bir müderrisin kürsüsünü bırakıp bir ekmekçinin peşine düşmesi, o devrin ilim ve irfan ilişkisini özetler.

Şeyhiyle birlikte Adana, Dımaşk, Mekke ve nihayet Aksaray’a gitti. Şeyhinin izniyle 1403-1405 civarında Ankara’ya yerleşti; hocasının vefatında yanında bulundu ve cenaze namazını kıldırdı.

İrşad Faaliyeti

Ankara’da tasavvuf yolculuğunun usûllerini, menzillerini ve makamlarını öğretti. Gözle görülen ve görülemeyen kerâmetleri vardı. Taşköprülüzâde sohbetlerinin son derece etkileyici olduğunu, bu sohbetler sayesinde pek çok insanın yüksek manevî mertebelere eriştiğini kaydeder.

Tarikat silsilesi Somuncu Baba, Ali Erdebîlî ve Sadreddîn-i Erdebîlî vasıtasıyla Safeviyye’nin pîri Safiyyüddîn-i Erdebîlî’ye ulaşır.

Devletle İlişkisi

Tarikatın hızla yayılması II. Murad’ın dikkatini çekti ve soruşturmak üzere Edirne’ye çağrıldı. Talebesi Akşemseddin ile birlikte gitti; görüşme sonunda sultanın takdirini kazandı, Eskicami’de vaaz vermesi rica edildi ve adına vakıflar ile zâviyeler kuruldu.

Talebeleri

En tanınmış talebesi, İstanbul’un manevî fatihi sayılan Akşemseddin’dir. Kaynaklarda ayrıca İnce Bedreddin, Kızılca Bedreddin, Uzun Selâhaddin, Akbıyık ve Ömer Dede Bursevî’nin adları geçer.

Vefatı

833/1430 civarında Ankara’da vefat etti ve oraya defnedildi. Kabri meşhur olup ziyaret edilir. Türbesi, Ankara’da kendi adını taşıyan caminin bitişiğindedir.